zamknij

Polskie zwyczaje wigilijne

News

Czy na pewno znasz je wszystkie?
Polskie zwyczaje wigilijne

Wieczór wigilijny w tradycji polskiej to  najbardziej uroczysty i najbardziej wzruszający moment w roku. Śmiało można powiedzieć, że takiego bogactwa zwyczajów i symboliki nie ma żaden kraj na świecie. Oczywiście wszystko w Wigilię kręci się wokół stołu, przy którym spotykają się członkowie rodziny, zjeżdżający się z najodleglejszych zakątków świata, aby w ten jeden dzień w roku pobyć razem.

Wieczerza wigilijna zwykle rozpoczynała się, gdy na niebie ukaże się pierwsza gwiazda. Czynimy tak na pamiątkę gwiazdy betlejemskiej, która według św. Mateusza zaprowadziła Trzech Króli do stajenki.

Stół zgodnie z tradycją powinien być przykryty białym obrusem, przypominającym ołtarz i pieluszki Dzieciątka. Pod obrus wkładamy sianko, symbolizujące ubóstwo, w jakim na świat przyszedł Chrystus. Według wierzeń gospodarze w ten sposób zapewniają sobie dostatek.

Stół wigilijny
Autor: East News Stół wigilijny

Kolejnym pięknym zwyczajem jest pozostawianie dodatkowego nakrycia na wigilijnym stole. Miejsce to przeznaczone jest dla „strudzonego wędrowca”, symbolizuje także pamięć o naszych bliskich, którzy nie mogą spędzić z nami świąt, czy pamięć zmarłego członka rodziny.

Do tradycji wigilijnej należy, aby do stołu zasiadała parzysta liczba osób. Nieparzysta ilość uczestników miała wróżyć dla jednego z nich nieszczęście. Najbardziej unika się liczby trzynaście. Feralna trzynastka bierze swój początek od Ostatniej Wieczerzy Chrystusa, kiedy to trzynastym biesiadnikiem był Judasz.

Najważniejszym i kulminacyjnym momentem wieczerzy wigilijnej (znanym tylko w Polsce!) jest zwyczaj łamania się opłatkiem. Nawiązuje on do uczt pierwszych chrześcijan, organizowanych na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy. To symbol miłości i pojednania oraz poświecenia się dla innych.  Uczy on, że należy podzielić sie nawet ostatnim kawałkiem chleba. Podczas łamania się opłatkiem składamy sobie życzenia i wybaczamy urazy.

Zwyczajowo w dzień Wigilii obowiązywał post ścisły. Także w czasie wieczerzy wigilijnej podawano tylko potrawy postne. Jednak mimo tego ograniczenia nasi przodkowie uczynili z niej niezrównaną ucztę dla podniebienia.

Według tradycji, ilość potraw wigilijnych powinna być nieparzysta. Wieczerza chłopska składała się z pięciu lub siedmiu potraw, szlachecka z dziewięciu, a u arystokracji z jedenastu. Nieparzysta ilość potraw miała zapewnić urodzaj w przyszłym roku. Dopuszczalna była ilość 12 potraw - na cześć dwunastu apostołów.

Wigilię tradycyjnie otwierała jedna z tradycyjnych zup wigilijnych - najczęściej barszcz czerwony z uszkami, zupa grzybowa lub rzadziej - migdałowa. Dominowały dania rybne przyrządzane na różne sposoby. Nie mogło wśród nich zabraknąć karpia lub szczupaka w szarym sosie. Oprócz dań rybnych podawano staropolski groch z kapustą, potrawy z grzybów suszonych, kompoty z suszonych owoców, a także łamańce z makiem lub - pochodzącą ze wschodnich rejonów Polski - słynną kutię. Tradycja nakazywała skosztowania wszystkich potraw, aby kolejna wieczerza wigilijna była równie dostatnia.

Po wieczerzy tradycyjnie następuje najbardziej oczekiwany przez dzieci moment obdarowywania się prezentami. Zwyczaj ten początek bierze z rzymskich Saturnaliów. W późniejszych wiekach, Kościół nazwał go Gwiazdką gdyż prezenty wręczano, gdy na niebie zauważono pierwszą gwiazdę.

W poszukiwaniu prezentów dzieci zwykle nurkowały pod choinką, która ubierana była w dzień Wigilii. Drzewko miało chronić dom i jego mieszkańców od złych mocy. Na choince nie mogło zabraknąć jabłek, które symbolizowały zdrowie i urodę. Orzechy zawijane w złotko miały zapewnić dobrobyt i siły witalne, zaś miodowe pierniki - dostatek na przyszły rok. Łańcuchy wzmacniały rodzinne więzi, a gwiazdka na czubku, to pamiątka gwiazdy betlejemskiej. Dzwonki oznaczały dobre nowiny i radosne wydarzenia w rodzinie, a aniołki opiekowały się  domem.

Choinka
Autor: East News Choinka

Nierozłącznym elementem Świąt Bożego Narodzenia jest kolęda. Najdawniejsze kolędy, które znamy, pochodzą z wieku XV. Śpiewali je z ochotą wszyscy, młodzi i starzy, przekazując je z pokolenia na pokolenie.

Do zwyczajów wigilijnych praktykowanych w wielu domach było wróżenie z sianka. Kiedy biesiadnicy siedzieli przy stole, spod obrusa ciągnięto słomki. Zielona przepowiadała zdrowie, źdźbło z kłosami dostatek, a suche złe samopoczucie.

Na Mazowszu, resztki jedzenia dawano zwierzętom. Wierzono bowiem, że o północy, bydło, bo ono było obecne przy narodzinach Dzieciątka, przemówi ludzkim głosem.

Na Podlasiu resztki wieczerzy ustawiano koło pieca, a przed nim ławę posypaną piaskiem lub popiołem. Pokarmy te były przeznaczone dla zmarłych przodków. Rano, po śladach na piasku, odgadywano kto przyszedł w nocy i czy w ogóle przyszedł.

W wielu rejonach Polski w ten wieczór wyruszali kolędnicy. Obowiązkowo musiały być minimum trzy postacie: bocian, koza i niedźwiedź. Bocian symbolizował nowy rok i nowe życie, koza - płodność, a niedźwiedź- wrogie siły przyrody, które należało obłaskawić.

Zainspiruj nas

Komentarze (6)

Dodaj komentarz do artykułu
  • Udostępnij komentarz w:
publikuj
Właśnie pojawiły się nowe () komentarze - pokaż
Forum jest aktualizowane w czasie rzeczywistym
~Gość

nie no dobre do lekcj

  • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
      0
    • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
        0
      • zgłoś naruszenie
      ~Gość

      Fajne na lekcje kompów do sciagi xd

      • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
          0
        • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
            0
          • zgłoś naruszenie
          ~Gość

          to nawet dobrze dobrane do szkolnego działu

          • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
              0
            • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                0
              • zgłoś naruszenie
              ~Gość

              Niezbyt mi to pomoglo w zadaniu :///

              • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                  0
                • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                    0
                  • zgłoś naruszenie
                  ~Gość

                  nie smacznie to wyglada

                  • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                      0
                    • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                        0
                      • zgłoś naruszenie
                      Pomoc | Zasady forum
                      Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.
                      Dodajdo ulubionych
                      Usuńz ulubionych
                      6komentarzy

                      Zobacz również

                      Podróżnik kulinarny odwiedza Jaffę
                      News 10

                      Podróżnik kulinarny odwiedza Jaffę

                      Maciej Nowak na tropie hummusu i falafelu

                      Mięsożercy na start!
                      News 1215

                      Mięsożercy na start!

                      Jest takie miejsce na warszawskiej mapie gastronomicznej, które miłośników mięsa może przyprawić o zawrót głowy

                      Nosowska marzy o budzie. Z czym?
                      News 10

                      Nosowska marzy o budzie. Z czym?

                      Sprawdź, co chciałaby sprzedawać wokalistka!

                      Podróżnik kulinarny - pierogi z żubra
                      News 170

                      Podróżnik kulinarny - pierogi z żubra

                      Jak smakują pierogi z żubra? Sprawdź!

                      Tajemnice polskiej kuchni
                      Porada 20

                      Tajemnice polskiej kuchni

                      Ukochane danie Magdy Gessler to...
                      News 174

                      Ukochane danie Magdy Gessler to...

                      Nie spodziewacie się nawet, jak prostą potrawę wybiera restauratorka!

                      Ulubiony przepis Magdy Gessler
                      News 120

                      Ulubiony przepis Magdy Gessler

                      Gwiazda "Kuchennych rewolucji" i "MasterChefa" podała nam składniki swojej ukochanej potrawy świątecznej

                      Podróżnik kulinarny - kuchnia w stylu safari
                      News 11

                      Podróżnik kulinarny - kuchnia w stylu safari

                      Jak wygląda uczta w stylu safari?

                      tvnpix